در این میان، توجه دوباره به قناتهای تاریخی منطقه (که قرنها نقش تأمینکننده آب، کشاورزی و حتی اقتصاد محلی را بر عهده داشتهاند) بهعنوان راهکاری عملی و بومی در دستور مطالبهگران مردمی قرار گرفته است.
بررسیها نشان میدهد بخشی از این منابع آبی که قدمتی چندصدساله دارند، امروز بهدلیل برخی موانع اجرایی، اختلافات محلی و نبود حمایتهای کافی، آنگونه که باید در خدمت تأمین آب شرب و کشاورزی قرار نگرفتهاند؛ موضوعی که به مطالبهای جدی در میان فعالان اجتماعی و ساکنان منطقه تبدیل شده است.
قناتهایی با پیشینه ۷۰۰ ساله؛ ستونهای فراموششده حیات شهری
مهدی گنجوی، فعال اجتماعی و عضو شورای مطالبهگری مردم، با اشاره به اهمیت تاریخی این قناتها میگوید:این منابع آبی تنها یک مسیر انتقال آب نیستند، بلکه بخشی از هویت تاریخی کرمان به شمار میآیند. قدمت برخی از این قناتها به ۶۰۰ تا ۷۰۰ سال پیش بازمیگردد و در دورهای منشأ شکلگیری حیات اقتصادی شهر بودهاند.
وی ادامه میدهد: در گذشته، چرخهای آبی به کمک این قناتها گندم مردم را آرد میکردند و نقش مهمی در کشاورزی و معیشت داشتند. در واقع، این جریانهای آبی نهتنها تأمینکننده آب، بلکه موتور تولید و اشتغال منطقه بودند و هنوز هم میتوانند این نقش را ایفا کنند.
به گفته گنجوی، احیای این ظرفیت تاریخی میتواند در شرایط امروز که کرمان با بحران کمآبی روبهروست، بهعنوان یک راهکار بومی و کمهزینه مورد توجه قرار گیرد.
بحران کمآبی؛ ضرورت استفاده از منابع پایدار
عضو شورای مطالبهگری مردم با تأکید بر شرایط اقلیمی استان میافزاید: کرمان منطقهای کمباران است و آب، مسئلهای کاملاً استراتژیک برای زندگی مردم محسوب میشود. در چنین شرایطی، هر منبع آبی که بتواند حتی بخشی از نیاز شرب یا کشاورزی را تأمین کند، ارزش حیاتی دارد.
وی معتقد است هدایت اصولی آب این قناتها میتواند سهم مؤثری در کاهش فشار بر منابع دیگر داشته باشد و حتی در تأمین بخشی از آب شرب شهر نقشآفرین باشد.
توافق برای انتقال آب؛ طرحی که روی زمین مانده است
گنجوی درباره اقدامات انجامشده توضیح میدهد: پس از پیگیریهای شورای مطالبهگری، جلساتی با مسئولان حوزه آب برگزار شد و در نهایت به توافقی رسیدیم که بر اساس آن، آب این قناتها از مبدأ لولهگذاری شده و تا محدودهای مشخص هدایت شود تا بتوان از آن بهصورت مدیریتشده استفاده کرد.
او اضافه میکند: طبق این توافق، سهم آب بهگونهای پیشبینی شده که هم مردم شهر از آن بهرهمند شوند و هم مالکان و کشاورزان دارای حقابه، متناسب با اسناد ثبتشده خود از آن استفاده کنند. این اسناد نیز در سازمان ثبت، دارای شناسنامه و رسمیت قانونی هستند.
به گفته وی، حتی برای آبیاری درختان، آبشخور دام و نیازهای زیستمحیطی نیز در قرارداد پیشبینیهای دقیق انجام شده است.
موانع محلی و تصرفات غیرمجاز؛ چالش اصلی اجرای طرح
با وجود طراحی این برنامه، اجرای آن با مشکلاتی روبهرو شده است. گنجوی در اینباره میگوید: متأسفانه در برخی نقاط، موانعی ایجاد شده و اجازه هدایت کامل آب داده نمیشود. در مواردی نیز مسیر آب در بالادست بسته یا منحرف شده و عملاً امکان بهرهبرداری عمومی از بین رفته است.
وی همچنین به نگرانیهای محیطزیستی اشاره میکند و میافزاید: تمام ملاحظات زیستمحیطی در طرح دیده شده، اما با وجود این، همچنان برخی مخالفتها ادامه دارد؛ در حالی که هدف، حفظ همین محیط و استفاده صحیح از منابع است.
مطالبه اول؛ اجرای کامل قرارداد و نظارت قانونی
یکی از ساکنان منطقه که سالها در بخش کشاورزی فعالیت دارد، با اشاره به مشکلات ایجادشده میگوید: سالهاست که مردم منتظر ساماندهی این آب هستند. اگر همین طرح اجرا شود، هم کشاورزی جان میگیرد و هم بخشی از مشکل آب شرب حل میشود. خواسته ما فقط اجرای همان چیزی است که تصویب شده است.
او تأکید میکند که کشاورزان نهتنها مخالف اجرای طرح نیستند، بلکه از آن استقبال میکنند، زیرا باعث توزیع عادلانه آب و جلوگیری از هدررفت میشود.
مطالبه دوم؛ جلوگیری از بهرهبرداریهای شخصی از منابع عمومی
یکی دیگر از اهالی منطقه نیز با انتقاد از برخی استفادههای شخصی از مسیر آب میگوید: این آب یک سرمایه عمومی است و نباید به سمت استفادههای محدود و شخصی هدایت شود. وقتی مردم در شهر با کمبود آب مواجهاند، انتظار دارند این منابع در مسیر منافع عمومی مدیریت شود.
به گفته او، نبود نظارت کافی باعث شده بخشی از آب پیش از رسیدن به مقصد اصلی، مصرف یا منحرف شود؛ مسئلهای که نیازمند ورود جدی دستگاههای مسئول است.
آبی با کیفیت ممتاز؛ ظرفیتی که نباید از دست برود
گنجوی در ادامه با اشاره به کیفیت این آب اظهار میکند: این آب از نظر ویژگیهای فنی و کیفیت، جزو آبهای بسیار مناسب برای شرب محسوب میشود و حتی در برخی نمونهها کیفیتی کمنظیر دارد. چنین ظرفیتی در شرایط کمآبی، یک نعمت بزرگ است که باید بهدرستی مدیریت شود.
انتظار مردم؛ حمایت مسئولان برای احیای یک سرمایه تاریخی
آنچه امروز از دل این مطالبات شنیده میشود، تنها درخواست برای تأمین آب نیست؛ بلکه مطالبهای برای احیای یک میراث تاریخی و تبدیل آن به راهکاری پایدار برای آینده شهر است.
گنجوی در پایان میگوید: برای این طرح زحمات زیادی کشیده شده، محاسبات دقیق انجام شده و همهچیز پیشبینی شده است. تنها چیزی که باقی مانده، حمایت و اراده اجرایی برای عملیاتی شدن آن است تا مردم بتوانند از این آب باکیفیت بهرهمند شوند.
انتهای خبر/ پسند
